Cariyos nagari Purwacarita minangka tepa tuladha

Serat Cemporet anggitanipun RNg Ranggawarsita saking dhawuh dalem Sinuhun Pakubuwana IX. Wonten ing dhudhahan buku punika, ingkang kangge landhesan inggih punika buku Serat Cemporet weton Balai Pustaka taun 1987.

Alih aksara lan jarwan dening Sudibjo Z Hadisutjipto. Ing buku punika Serat Cemporet mujudaken asil alih aksara ing aksara Latin, dene basanipun basa Indonesia tuwin basa Jawi.

Serat asil karyanipun “pujangga Jawi pungkasan” punika nate dados pirembagan mirunggan dening swargi Prof Dr RNg Purbacaraka. Ing buku anggitanipun, Kepustakaan Jawa, Purbacaraka ngandharaken bilih serat punika inggil sanget tata basanipun. Cariyos ingkang dipunbabar narik kawigaten lan saget damel ngungunipun ingkang maos.

Ananging, Purbacaraka ugi nyaruwe serat punika. Panyaruwenipun inggih amargi tata basanipun ingkang kalebet inggil punika. Kamangka ing salebeting serat punika kathah andharan cariyos ingkang paraganipun warga karang pradesan, warga trah pidak pedarakan, ingkang adhakan nalika gineman ing padintenan mboten ngginakaken tata basa kados ingkang kaserat ing serat punika.

Para paraga ingkang kapacak ing serat ingkang kaserat ing tetembangan macapat, kaperang dados 32 pupuh, nglimputi para manungsa, sato kewan, para dewa tuwin maneka warna titah alus ingkang sadaya wau srawung lan sapatemon antawis satunggal lan satunggalipun ing rerangkening cariyos ingkang dipunbabar.

Serat Cemporet kawiwitan kanthi pupuh Dhandhanggula, 54 pada, ngemot babaran cariyos ingkang saget dados tepa tuladha ing bab ngudi karahayon lan pepenget supados mboten kablusuk ing asoring budi. Dene cariyos ingkang dipunkajengaken inggih punika bab pungkasan ing Pustaka Rajawedha, inggih punika lelampahanipun nagari Purwacarita.

Nagari Purwacarita kondhang minangka nagari ingkang aman, tentrem, karta raharja, awit saking pangaribawanipun Sang Nata ingkang jejuluk Sri Mahapunggung. Sang Nata wau sanget ngugemi darma, pinunjul ing saliring pangawikan. Kawitanipun, Raja Suwelacala ing Purwacarita, peputra cacah nenem. Sadaya sami kalimputan kapinunjulan ing sawenehing pangawikan. Wonten ingkang pinunjul ing tetaten, dedagangan, mbebedhag ing wana lan sapanunggalanipun.

Salajengipun, putra ingkang wuragil, Jaka Kanduyu, sinengkakaken ngaluhur nglenggahi dhampar keprabon ing Purwacarita. Jaka Kanduyu punika ingkang salajengipun jejuluk Sri Mahapunggung. Kiyambakipun nampi kanugrahaning Hyang Hutipati saengga tansah ngugemi kawicaksanan ingkang sampurna.

Sastra wedhar

Salajengipun Sang Prabu Manuhun ing Bagelen, inggih punika kakangkipun Sri Mahapunggung, nandhang sungkawa amargi peputra kalih ingkang kekalihipun nandhang cacat. Ingkang setunggal cebol, setunggalipun wujil. Ingkang cebol asma Raden Jaka Pratana, ingkang wujil asma Raden Jaka Sangara.

Saking genturipun memuji lan ndedonga, Sang Nata wau pikantuk sasmitaning jawata supados manggihi satunggaling buyut ingkang dedunung ing Sendhangkulon. Buyut punika asma Samalangu, putranipun Buyut Salinga, putunipun wiku sekti ingkang asma Resi Samahita.

Ki Buyut pikantuk sasmita saking sisihanipun, jin wanita ingkang asma Dyah Ratna Sriwulan, ing kabuyutan badhe karawuhan nata ing Bagelen. Sasampunipun mangertos werdinipun rawuhipun Sang Nata, Samalangu lajeng nyumadhiyakaken pitung lembar ron tal werni jene ingkang dipunwadhahi kothak alit lan dipuntutup.

Salajengipun Sang Nata mundhut sastra wedhar tanpa aksara. Milih sakajengipun. Sasampunipun sastra wedhar kapundhut, dipuntiti priksa, wonten seratan ingkang ungelipun he ta kita nata den apti, amet Srini Sarana, mangka pager ayu. Sang Nata lajeng mundhut ron tal malih. Ambal kaping tiga, seratanipun sami.

Saking bingungipun mboten saget njarwakaken sasmita punika, Sang Nata lajeng mindeng dhateng putranipun Ki Buyut, inggih Srini, ingkang mbarep, lan Sarana adhinipun. Miterat Sang Nata, Srini kabiji mumpuni anjagi isining kedhaton, dene Sarana kabiji mumpuni anjagi krajan.

(Perangan II)

Cariyos roman ing gangsal tlatah krajan

Satunggaling panaliti sastra Jawa saking nagari Jepang, Toyoda Kazunori, mbiji menawi Serat Cemporet mujudaken karya sastra cakrik roman karyanipun RNg Ranggawarsita.

Ananging, roman punika kaserat ing cakepan tembang macapat, ingkang katelah minangka geguritan tradhisional Jawi.

Serat Cemporet dipunserat ndalem taun 1870 M utawi taun Jawi 1799. Karya sastra punika, miterat Toyoda ing andharan tinulisipun asesirah Serat Cemporet, A Pujangga Ranggawarsita Romance ingkang nate dipunbabar ing Fakultas Ilmu Budaya UGM Yogyakarta, sawetawis wekdal kapengker, dipunserat awit dhawuh dalem Sinuhun Pakubuwana IX (1862-1893).

Manuskrip Serat Cemporet dipunsimpen lan dipunrumat wonten ing kapustakan Karaton Kasunanan Surakarta lan kapustakan Reksapustaka Pura Mangkunagaran. Naskah Serat Cemporet dipunbabar kangge bebrayan umum ndalem taun 1896 lan ndalem taun 1921.

Wonten ing serat punika, panganggitipun, inggih RNg Ranggawarsita, ngginakaken sawenehing tetembungan tuwin ukara ingkang kalebet ing tetembungan tuwin ukara Jawi klasik. Kados kawitan cariyos ing Serat Cemporet ingkang dipunbabar wonten ing dhudhahan buku minggu kapengker, cariyos ing serat punika lataripun jaman krajan Jawi, inggih punika krajan Purwacarita, ndalem abad XI Masehi, utawi jaman Jawi-Hindhu.

Ing Serat Cemporet, underanipun cariyos inggih kedadosan wonten ing gangsal krajan, antawisipun inggih punika Pagelen, Jepara lan Prambanan, tuwin punjering krajan, inggih punika Purwacarita.

Menawi dipuntandhingaken kaliyan cariyos Tantu Panggelaran saha Babad Tanah Jawi, wonten bab-bab ingkang memper. Kadosdene cakepan tembang macapat minangka sarana panyeratipun ingkang kondhang minangka sarana tumrap tiyang Jawi kangge nglairaken pikiranipun saha raosing manah.

Paraga kakung ingkang menjila ing Serat Cemporet inggih punika Pangeran Pramana saking Krajan Pagelen. Dene paraga putri ingkang menjila inggih punika Dewi Suretna saking Krajan Jepara.

Sasampunipun mbabar cariyos bab lelampahanipun Sang Nata ing nagari Purwacarita, inggih Sinuhun Sri Mahapunggung tuwin Sang Nata ing Pagelen, inggih Sri Manuhun, ugi dipuncariyosaken lelampahanipun Raja Sri Sadana ing krajan Jepara ingkang kagungan prameswari asma Dewi Rajataadi. Sri Sadana lan Dewi Rajataadi nurunaken putra asma Raden Jaka Sudana, Raden Jaka Barana, Raden Jaka Suwarna, Raden Narayana lan Dewi Suretna.

Dewi Suretna punika gadhah watak remen peparing dhateng sinten kemawon. Bab punika ndadosaken murinanipun ingkang rama amargi tansah nelasaken sepinten kemawon arta tuwin raja brana gadhahanipun. Lan amargi watakipun ingkang remen peparing punika, lajeng dipunparingi asma Kusuma Rara Artati. Ancasipun supados saget ngendhaleni watak remen peparing punika.

Ananging, ingkang putri mboten saget mareni watakipun ingkang gampil nelasaken raja brana lan arta kangge peparing punika. Bab punika inggih amargi watakipun ingkang loma lan sanget sih dhateng sinten kemawon ingkang kesrakat. Cariyos dipunlajengaken kahanan ing krajan Prambanan. Sang Nata ing Prambanan, Sri Kala, lan prameswarinipun, Dewi Jempina, nurunaken sekawan putra.

Para putra Nata ing Prambanan punika, Dewi Karagam, Dewi Jonggrangan, kekalihipun kados kembar, Raden Jaka Sangkala tuwin Raden Jaka Pramada. Salajengipun ugi dipuncariyosaken kahanan ing krajan Pagebangan ingkang dipunprentah dening Raja Sri Malaras, asma timuripun Raden Tunggulametung.

Sri Malaras dalah prameswarinipun, Ken Kadresan, nurunaken putra kalih. Kekalihipun inggih punika Raden Jaka Suwarda tuwin Raden Jaka Pamekas.

Mula mulanira, petungan taun kanggu wong Jawa nganti tumapaking taun Saka 1554 utawa 1633 M nggunakake petungan Syamsiyah, yaiku petungan mangsa panangggalan kang migunakake pathokan lakuning bumi ngubengi srengenge.

Ngancik taun anyar Saka 1555, dening panjenengan Sinuwun Sultan Agung petungan petungan pranatan pananggalan kaowahi migunakake pranatan Komariyah, yaiku adhedhasar mangsa lakuning rembulan ngubengi bumi.

Kelakone petungan pananggalan Jawa mau kawiwitan ing jaman Sinuwun Sultan Agung ngasta pusaraning praja (1613-1645) katemtokake minangka wiwitan pananggalan Jawa ing taun Saka 1555 minangka tahun sepisanan kawiwitan taun Alip. Dene sasine kawiwitan sasi Sura.

Nalika kuwi ngepasi dina Jemuah pasarane Legi. Kedadeyan mau katelah Ajugi, yaiku taun Alip dina Jemuah Legi, utawa Hijriyah 1043 sasi Muharam. Lumakuning mangsa kanthi pranatan pananggalan Komariyah njalari anane geseh sedina antarane taun Jawa lan taun Hijriyah.

Bab mau awit ing petungan pananggalan Jawa sewindu ana taun Wuntu (kabisat) kaping telu, yaiku manggon ing taun Ehe, Dal lan Jimakir. Dene ing pananggalan Hijriyah ing sajroning 30 taun ana 11 taun kabisat, ndadekake ing sajroning 120 taun ing tahun Hijriyah ana 44 taun kabisat, lan ing taun Jawa nduweni taun Wuntu kaping 45.

Petungan mau njalari taun Jawa beda sedina, bab iku njalari kelakone pengetan-pengetan adhedhasar taun Jawa lan Hijriyah kayata wektu mengeti Grebeg Mulud lan Maulud Nabi, utawa Grebeg Besar lan dina Ariaya Kurban, ana geseh sedina. Ananging gesehing sedina mau bakal bali padha ngancik taun ngarepe yaiku 1 Sura lan 1 Muharam, awit sasi Dulhijah nduweni umur 30 dina dene sasi Besar umure mung 29 dina.

Mapag tanggal 1 Sura, kaya padatan wong Jawa kang apunjer Karaton Surakarta ngadani ritual-ritual kang wus gumathok kawiwitan ing sasi Besar. Kaya padatan Sinuhun Pakubuwana ing hajad dalem nindakake jamasan pusaka, kalebu pusaka tinggalane Kangjeng Sunan Kalijaga ing Kadilangu.

Karaton bakal ngirimake ubarampe arupa abon-abon wujud lenga klapa ijo, sekar awur-awur, sandhangan sakpangadeg kanggo sesepuh ing Kadilangu, lenga cendanasari, lenga kenanga, lenga sepuh, ratus lan liya-liyane.

Methuk pletheking surya kapisan ing sasi Sura, hajad dalem Sinuwun Pakubuwana ing Karaton Surakarta Hadiningrat ngadani upacara-upacara, yaiku kirab pusaka dalem. Ing acara iku kelakone ing malem 1 Sura. Kirabing pusaka kawiwitan tumapake cucuk lampah yaiku pusaka dalem Kyai Slamet, pusaka wujud kebo bule.

Nut crita legenda ing uni, asale saka atur pisungsung Kangjeng Bupati Ponorogo. Tradhisi kirab pusaka mau kaadani wiwt Jumeneng Dalem Sinuwun Pakubuwana X kang nalika iku ngadhepi mangsa kalabendu wiwit Jumeneng Dalem Sinuwun Pakubuwana VII nganti Pakubuwana IX kahanan Karaton kang mosak-masik linggar saka katentreman.

Ing wektu iku Sinuwun ngersakake kirab pusaka-pusaka dalem kanthi pangajab mudhune berkah, nyumpet lelakon kang kasandhang Karaton sak kawulane amrih enggale luwar. Semono uga, pangajab kirab saben taun anyar uga nduweni pangajab, panyuwunan, marang Gusti Kang Akarya Jagad muga-muga negara enggal luwar saka kahanan kang tansah ora nyenengake.

:Ki KRMHT Djoko Pandjihamidjoyo, pamerdi budaya Jawa::

Petungan sing kamot ing taun utawa kalender Jawa

Pancawara (pasaran): petungan dina ing ubengan

limang dina.

1. Kliwon / Kasih 4. Pon / Palguna

2. Legi / Manis 5. Wage / Kresna / Langking.

3. Pahing / Jenar

Sadwara (paringkelan): petungan ing ubengan nenem dina.

1. Tungle / Godhong 4. Paningron / Mina / Iwak

2. Aryang / Manungsa 5. Uwas / Peksi / Manuk

3. Wurukung / Kewan 6. Mawulu / Taru / Winih

Saptawara (padinan): petungan dina ing ubengan

pitung dina.

1. Minggu / Radite 5. Kemis / Respati

2. Senen / Soma 6. Jemuwah / Sukra

3. Selasa / Anggara 7. Setu / Tumpak / Saniscara

4. Rebo / Budha

Hastawara (padewan): petungan ing ubengan wolung dina.

1. Sri 3. Guru 5. Rudra 7. Kala

2. Indra 4. Yama 6. Brahma 8. Uma

Sangawara (padangon): petungan ing ubengan

sangang dina.

1. Dangu / Watu 6. Wogan / Uler

2. Jagur / Macan 7. Tulus / Banyu

3. Gigis / Bumi 8. Wurung / Geni

4. Kerangan / Srengenge 9. Dadi / Kayu

5. Nohan / Rembulan

Wuku: petungan ing ubengan minggon saka 30 wuku, yaiku:

1. Sinta 16. Pahang

2. Landhep 17. Kuruwelut

3. Wukir 18. Marakeh

4. Kurantil 19. Tambir

5. Tolu 20. Medhangkungan

6. Gumbreg 21. Maktal

7. Warigalit 22. Wuye

8. Warigagung 23. Manahil

9. Julungwangi 24. Prangbakat

10. Sungsang 25. Bala

11. Galungan 26. Wugu

12. Kuningan 27. Wayang

13. Langkir 28. Kulawu

14. Mandhasiya 29. Dhukut

15. Julungpujud 30. Watugunung

Sasi Jawa, ana 12:

1. Sura 7. Rejeb

2. Sapar 8. Ruwah

3. Mulud 9. Poso

4. Bakdomulud 10. Sawal

5. Jumadilawal 11. Dulkangidah

6. Jumadilakhir 12. Besar

Tahun Jawa, ana wolu:

1. Alip 3. Jimawal 5. Dal 7. Wawu

2. Ehe 4. Je 6. Be 8. Jimakir

Windu, umure wolung taun:

1. Adi / Linuwih 3. Sengara / Panjir

2. Kuntara 4. Sancaya / Sarawungan

Lambang, umure wolung taun, ana loro cacahe:

1. Lambang Langkir 2. Lambang Kulawu.

Kurup, umure 15 windu utawa 120 taun, ana pitung

kurup miturut tanggal 1 Sura taun Alip.

1. Senen / Isananiyah 5. Jemuwah / Jamngiyah

2. Selasa / Salasiyah 6. Setu / Sabtiyah

3. Rebo / Arbangiyah 7. Akad / Akdiyah

4. Kemis / kamsiyah

Mangsa, ana 12:

1. Kasa / Kartika 7. Kapitu / Palguna

2. Karo / Pusa 8. Kawolu / Wisaka

3. Katiga / Manggasri 9. Kasanga / Jita

4. Kapat / Setra 10. kasepuluh / Srawana

5. Kalima / Manggala 11. kasewelas / Sadha

6. Kanem / Maya 12. Karolas / Asuji

Kapethik saka maneka sumber.

Pananggalan Jawa kuwi ilmiah

Yen mirid saka peradaban kuna Jawa kaya sing kamot ing kapustakan Jawa, adoh sadurunge wong Jawa ngecakake tanggalan Jawa wus ana petungan merang wektu ing saben dina.

Perangan wektu sacara tradhisional kuwi urut saka surup/magrib, srengenge angslup, isak, ngarepake wengi, tengah wengi, lingsir wengi, jago kluruk, subuh, saput siti, esuk-esuk, plethek srengenge, wisan gawe, tengah awan/luhur, lingsir kulon, asar lan banjur bali surup.

Miturut Setyo Dwi Herwanto, mahasiswa pascasarjana Kajian Budaya ing Fakultas Sastra lan Seni Rupa (FSSR) UNS, kang duwe kawigaten mligi marang pananggalan Jawa, nalika wawangunem kalawan Espos, ing Balai Soedjatmoko Solo, dina Setu (12/12), yen ditliti perangan wektu sacara tradhisional kuwi genah lelandhesan petung kang memet, nanging ilmiah.

Nalika digandhengake kalawan petungan tanggalan Jawa racikane Sultan Agung, kanyata uga ora geseh. Kepara bisa nggenepi ing antarane siji lan sijine. Lan miturut Setyo, petungan tanggalan Jawa kuwi salaras banget kalawan urip padinane manungsa, dadi asipat ilmiah. Kepara uga ngandhut werden lamun wong Jawa kuwi wiwit jaman biyen wus ngugemi sipat antisipatif utawa jaga-jaga tumrap kedadeyan ala kang bakal dumadi.

”Tuladha sing gampang dhewe bisa kapirid saka petungan pawukon sing lelandhesan petungan tanggalan Jawa. Ing pawukon kuwi ana andharan babagan nasibe manungsa lamun nindakake sawijining pakaryan ing titi wanci tinamtu. Ora mung kuwi, pawukon uga ngamot panjangka kepriye mungguh nasibe bocah sing lair ing tanggal iki, dina iki, wanci iki lan sapiturute,” pratelane Setyo.

Tumrap wong sing ora ngerti, pawukon kuwi dianggep mistik, ora tinemu nalar. Kamangka miturut Setyo, lelandhesan pengalaman sasuwene iki nggatekake pananggalan Jawa, petung mangkono mau ngamot werden kang asipat antisipatif. Tebane asipat becik tumrap urip lan panguripan.

Lire, kanthi petung pawukon wong tuwa bisa nyedhiyakake ubarampe kanggo nggegulang anak murih ing dewasane ora nemahi nasib ala kaya sing dipetung dening pawukon. Miturut Setyo, iki nuduhake lamun wong Jawa mono, ing jaman biyen nalika teknologi durung maju, jan-jane wus kuwawa njangka ngelmu kang asipat ngluwihi jamane. Hamung basane pancen dijumbuhake budayane wong Jawa sing sarwa nggunakake pralambang lan sanepan, jumbuh kahanan alam sakiwa tengene.

Dene miturut Marsono saka Fakultas Ilmu Budaya Universitas Gadjah Mada lumantar andharan tinulise sing ngrembug pananggalan Jawa lan kaimpun ing bendhel makalah Kongres Kebudayaan Jawa 2008, yen nliti pananggalan Jawa cetha nuduhake lamun wong Jawa wus duwe pangerten babagan sistem astronomi, sakorane wiwit abad kapisan Masehi.

Sistem pananggalan Jawa sing lumaku saiki mujudake terusane sistem taun Jawa Sultan Agung jaman Mataram. Iki mujudake asil petungan saperangan sistem taun Saka lan Hijriyah. Lan saka pananggalan Jawa kuwi ana dudutan menawa wong Jawa wus duwe olah pikir kang ilmiah.

Taun Jawa nyawijekake maneka budaya

Miturut andharan ing buku Babad Tanah Jawa, wiwit jaman purbakala, jaman ja majuja, wong Jawa wus duwe kabudayan asli kang ing kono ngamot kawruh palintangan. Ngelmu iki dicakake dening bebrayan agung Jawa ing titi wanci kuwi kanggo landhesan laku tetanen, nenandur, lan misaya iwak.

Ngelmu kuwi sabanjure kaimpun ing primbon Jawa sing ngamot kawruh babagan pawukon, pranatamangsa lan sapiturute.

Kira-kita ing abad kapisan Masehi, wewengkon papan urip lan dununge wong Jawa kadayan dening perbawane bangsa Hindu saka India. Perbawane budaya Hindu iki banjur ngracik kabudayan anyar bebarengan kalawan budaya asline wong Jawa.

Wiwit abad kawolu Masehi, ing Jawa wus madeg krajan Hindu-Jawa sing ngecakake petungan wektu lelandhesan kabudayan Jawa asli sing kajumbuhake kabudayan Hindu lan budaya anyar liyane. Petungan wektu ing titi wanci kuwi nggunakake angka taun Saka, jalaran kaperbawan budaya Hindu.

Perbawane budaya Hindu sing maabad-abad ing tanah Jawa banjur ngadhepi perbawane budaya Islam. Perbawane Islam sansaya kukuh kang wusana bebrayan agung Jawa ngecakake petungan tanggalan Arab utawa taun Hijriyah wiwit abad kaping 16 Masehi. Nanging saperangan bebrayan agung Jawa tetep ngecakake petungan taun Saka.

Petungan taun Hijriyah dicakake jalaran krajan Islam ing Jawa nalika kuwi kudu njumbuhake petungan pengetan dina-dina ariaya ing agama Islam. Pengetan dina ariaya Islam tansah dadi pengetan wujud pahargyan gedhen-gedhenan ing krajan Islam-Jawa. Sabanjure, nalika krajan Islam-Jawa (Mataram Islam) dikuwasani dening Sultan Agung Hanyakrakusuma, ana upaya ngracik lan ngecakakake petungan taun Jawa.

Petungan taun Jawa sing diracik dening Sultan Agung kuwi asipat ngleluri kabudayan asli Jawa rupa pawukon, pranatamangsa lan sabangsane sing pancen diprelokake dening wong Jawa lan isih lestari nganti titi wanci pungkasan iki.

Miturut GPH Dipokusumo, putra dalem Sinuwun Pakubuwana XII kang uga pamerdi budaya Jawa, nalika wawangunem kalawan Espos ing Balai Soedjatmoko Solo, dina Setu (12/12), tanggalan Jawa uga kasil nyalarasake kabudayan Jawa lan kabudayan Arab (Islam).

”Sistem pananggalan taun Jawa kang memper kalawan pananggalan Islam, yakuwi Komariyah, nggampangake wong Islam ing Jawa kanggo nglakoni ibadah sing gegayutan kalawan dina suci lan ariaya,” piterange Dipokusumo.

Kanthi mangkono pananggalan taun Jawa kasil nyawijekake telung golongan utama bebrayan agung Jawa, yakuwi golongan wong Jawa kuna (asli), golongan wong Jawa sing kaperbawan budaya Hindu lan golongan wong Jawa sing ngrasuk utawa kaperbawan agama Islam.

Petungan taun Jawa, miturut Dipokusumo, uga asipat nyawiji kalawan kahanan alam papan dununge wong Jawa. Iki bisa katitik saka petungan memet ing pananggalan Jawa kang ana gayutane kalawan kabutuhan urip padinan sing kamot ing pranata mangsa, pawukon lan sapiturute.

Kayadene petungan pranatamangsa sing genah lelandhesan petungan pananggalan Jawa racikane Sultan Agung, nganti titi wanci iki jan-jane tetep cocog kalawan kahanan alam.

”Hamung emane, petungan kang jan-jane tinemu nalar banget kuwi, suwening suwe dianggep ora ilmiah, kepara ana sing nganggep mung mistik. Kamangka yen ditliti kanthi temen-temen, kabeh petungan lelandhesan pananggalan Jawa kang ana gayutane kalawan urip padinane kuwi temen-temen lelandhesan kasunyatan kang wus dipetung sasuwene maabad-abad,” piterange Dipokusumo.

Kepara, miturut Ki Demang Sokowaten, pamerdi lan sutresna budaya Jawa sing ngemonah sawijining situs sing mligi mbabar lan ndhudhah kaskayane budaya Jawa, lumantar andharan tinulise, sistem pananggalan Jawa kuwi luwih pepak lan komprehensif yen katandhingake sistem pananggalan liyane.

Pepak lan komprehensif-e kuwi mbuktekake lamun wong Jawa pancen tliti lan titis temen-temen nalika mandeng lan mindeng kahanan lan perbawane alam semesta lan planet bumi sasisine, kalebu perbawane kabeh kuwi mau tumrap alam semesta lan bumi saisine. Lan kang ora bisa diselaki uga perbawane tumrap pranatan uripe manungsa. Tanggalan Jawa pancen onja temen-temen lan kuwawa nyrambah sakehing budaya. ::Ichwan Prasetyo::

Kapetik : Jagad Jawa SOLOPOS

Sujiwo Tejo – Anyam Anyaman Nyaman II.mp3
Sujiwo Tejo – Gorong Gorong.mp3
6.Sujiwo Tejo – Oh Rama Oh Sinta.mp3
Vicky Sianipar Sujiwo Tejo – gambang Suling(1).mp3
Sujiwo Tejo – Tanah Makam Cintaku.mp3
Sujiwo_Tejo_-_Pada_Sebuah_Ranjang.mp3
Sujiwo Tedjo – Dewa Dewi.MP3

Sujiwo Tejo – Pada Suatu Ketika – Blak-Blakan.mp3
Sujiwo Tejo – Pada Suatu Ketika – Demokrasi.mp3
Sujiwo Tejo – Pada Suatu Ketika – Doa Di Kerja.mp3
Sujiwo Tejo – Pada Suatu Ketika – Goro-Goro.mp3
Sujiwo Tejo – Pada Suatu Ketika – Nadian.mp3
Sujiwo Tejo – Pada Suatu Ketika – Pada Suatu Ketika.mp3
Sujiwo Tejo – Pada Suatu Ketika – The Sound Of Orang Asyik.mp3
Sujiwo Tejo – Pada Suatu Ketika – Zaman Edan.mp3

Negara Dwarawati katekan sawijining  putri kang sulistya ing warna. Duryudana nedya nuwun  kalian prabu Baladewa nglamar Putri Temon kanggo putrane aran  Lesmana Mandrakumala, nanging ing wektu kang bebarengan Petruk  minangka utusan Semar uga  atur lamaran putrane Semar kang aran Senet.

Putri Temon nyuwun uba rampe Suralaya kaya wektu kramane Arjuna lan  Subadra, uninga pra utusan bali nedya ing panggone dewe-dewe. Semar senajan kere merga pitulungan para Pandawa bisa minangkani panjaluke putri Temon wekasane  Senet, anak Semar, kasembadan sedya nglamar putri Temon.

Nalika pesta krama akeh alangan saka Prabu Tejakusuma sing sakbenere  Bilung, adine Togog, sapa sabenere Senet lan Temon, mangga dipun midangetaken,kairing Paguyuban Karawitan “PARI” pesinden Nyi Tugini lan Nyi Sri Suparmi.

Lampahan Semar Mantu dening dalang Ki Anom Suroto, saged dipun unduh ing ngandap mriki :

Semar_Mantu_01.mp3
Semar_Mantu_02.mp3
Semar_Mantu_03.mp3
Semar_Mantu_04.mp3
Semar_Mantu_05.mp3
Semar_Mantu_06.mp3
Semar_Mantu_07.mp3

ingkang kaping 8 nembe dipun unggah…..

Wis pokoke jos gandos ngendikane mbah lanang….

Yen gak percaya iso diunduh ing kene, terus diputer….

Nyenengkeeehhh……. Apa maneh suarane Manthous……. Saka Campur Sari Gunung Kidul…….

Gawe kemringet….

Bisa goyang megal-megol…….

Taktung… jreng…jreng….

Taktung… tak… tak.. tung…. jreng…..

01 – Nyidam Sari.mp3
02 – Gugur Gunung.mp3
02 – Gunung Kidul Handayani.mp3
03 – Bengawan Sore.mp3
03 – Jenggleng George.mp3
06 – Rukun Agawe Santoso.mp3
08 – Jineman Uler Kambang.mp3
09 – Kutut Manggung Rukun Agawe Santoso.mp3

dimen sira nora getun

na ing jaman mangkya

marang panggayuh utami

tumprap gesang ana alam bebrayan

2. Lamun dalu

saben arsa mapan turu

wektu kang prayoga

mulat mring laku kang uwis

dina mau apa kang wus dipun karya

3. Laku kleru

becik tansah sira dulu

nggo kaca benggala

pepeling karya ing mbenjing

kagladia pakulinan kang prayoga

4. Lah uripmu

ora cukup sambat sebut

lan ngucap nggresula

wit iku dosa sayekti

sambat sebut iku ceta wong cilaka

5. Ora kleru

marang urip mubra-mubru

ngawula ing bandha

nganti lali mring agami

mangka iku ugering manungsa

6. Sintenipun

lamun datan nate emut

mring atur punika

tangeh bias gesang becik

tansah nglambrang galih datan nate waras

Sekar punika trep kaliyan jaman, menawi dipun penggalih minangka nggayuh penggayuh kang utami kita sedaya kedah tansah mulat salira. Sedinten-dinten gesang bebrayan ing pasrawungan katah tumindak ingkang nalingsir saking cak-caking paugeran agami twin negari. Mboten maiben, ingkang sakmangke dipun wastani informasi/warta kadose mboten tepang tapel wates wekdal lan  papan.

Kawontenan ing donya punika namung wonten kalih cacahipun, rina dalu, surya candra, gegana bantala. Ing babagan bandha donya inggih makaten, wonten ingkang gesangipun saged diwastani senin kemis lan wonten ingkang gadah samubarang ingkang dipun kersakaken. Punika sedaya kedah dipun syukuri.

Wasana pungkasan sekar sok sinten kemawon ingkang mboten saged syukur lan manembah kaliyan ingkang damel gesang satemah mboten bade ayem temtrem gesangipun.

Ing Serat Pararaton kawedar ucaping Sang Patih :

“Lamun huwus kalah nusantara isun amukti palapa, lamun kalah ring gurun, ring seram, tanjungpura, ring haru, pahang, dompo, ring bali, sunda, palembang, tumasik, samana isun amukti palapa”.

Kagem panjenengan ingkang badhe maos sejarahipun Patih Gajah Mada saged unduh Ebook wontening ngandap, dipun klik mawon.

<ebook-Gajahmada1″
<ebook-Gajahmada2″
<ebook-Gajahmada3″

Dhandhanggula

Yogyanira kang para prajurit

Lamun sira bisa anulada

Duk inguni caritane

Andelira Sang prabu

Sasrabahu ing Maespati

Aran Patih Suwanda

Lelabuhanipun

Kang ginelung tri prakara

Guna kaya purun ingkang den antepi

Nuhoni trah utama

Lire lelabuhan tri prakawis

Guna; bisa saniskareng karya

Budi dadya nanggule

Kaya sayektinipun

Duk Bantu prang Magada Nagri

Amboyong putrid dhomas

Katur ratunipun

Purune sampun tetela

Aprang tandhing lan ditya Ngalengka Nagri

Suwanda mati ngrana

Wonten malih tuladhan prayogi

Satriya gung negari ing Alengka

Sang Kumbokarno arane

Tur iku warna dityasuprandene nggayuh utami

Duk wiwit prang Alengka

Dennya darbe atur

Dasamuka tan keguh ing atur yekti

Dene mungsuh wanara

Kumbakarno kinen mengsah jurit

Mring raka sira pan nglenggana

Nglungguhi kasatriyane

Ing tekad datan sujud

Among cipta labuh negari

Lan noleh yayah rena

Myang leluhuripun

Wus mukti aneng Alengka

Mangka arsa rinusak ing bala kapi

Punapi mati ngrana

Wonten malih kinarya palupi

Suryaputra Narpati Ngawanggga

Lan Pendawan tur kadange

Lan yayah tunggil ibu

Suwita mring Sang Kurupati

Aning nagri Ngastina

Kinarya gul-agul

Manggala golonganing prang

Bratayuda ingadegken senapati

Ngalaga ing Kurawa

Den mungsuhken kadange pribadi

Aprang tanding lan Sang Dananjaya

Sri Karna suka manahe

De gonira pikantuk

Marga dennya arsa males sih

Ira Sang Duryudana

Marmanta kalangkung

Dennya ngetog kasudiran

Aprang rame Karno mati kajemparing

Sumbaga wiratama

Katri mangka sudarsaneng jawi

Pantes sagung kang para pawira

Amirada sakadare

Iung lelabuhanipun

Ajwa kongsi buang palupi

Menawa sibeng nista

Album Syair Dunia Maya :

01 – Hujan Deras.mp3
02 – Melati.mp3
03 – Syair Dunia Maya.mp3
04 – Blakotthang.mp3
05 – Panakawan Dan Saya.mp3
06 – Dewi Ruci.mp3
07 – Ma.mp3
08 – Tingkah.mp3
09 – Cinta Tanpa Tanda.mp3
10 – Zendie.mp3
11 – La La Padamu.mp3
Sujiwo_Tejo_-_Pada_Sebuah_Ranjang.mp3